Sıhhi Tesisat Ustasına Teklif Vermeden Önce Sorman Gereken 10 Soru

Fiyatı sormak kolay. Asıl zor olan, o fiyatın arkasında ne olduğunu anlamak.

Tesisat işleri "görünmez" işlerdir — duvarın içinde, zeminin altında kalır. Hata ortaya çıktığında iş çoktan bitmiş, usta çoktan gitmiş olur. Teklif aşaması, sana gerçek kontrolü veren tek andır. O yüzden bu soruları sormadan hiçbir sıhhi tesisat teklifine onay verme.

1. "Yerinde keşif yapabilir misin?"

Fotoğraf göndererek ya da telefonda anlatarak aldığın teklifler çoğunlukla gerçeği yansıtmaz. Yerinde görmeden doğru fiyat vermek neredeyse imkânsız. Keşfe gelmeyi reddeden veya uzaktan "ne olursa olur" diye rakam veren ustaya temkinli yaklaş — bu genellikle ilerleyen aşamada "beklenmedik" ekstra fatura demektir.

2. "Bu fiyata tam olarak ne dahil?"

Teklif sonrası yaşanan anlaşmazlıkların büyük çoğunluğu bu sorunun sorulmamış olmasından çıkar. Malzeme dahil mi değil mi? İşçilik ayrı mı? Eski boruların sökülüp atılması fiyata giriyor mu? Bunları tek tek netleştir. "Malzeme hariç" ile "malzeme dahil" teklif arasında bazen %40–60 fark çıkabilir — aynı rakama baktığını sanırken çok farklı iki teklife bakıyor olabilirsin.

3. "Hangi malzemeleri kullanacaksın, marka önerir misin?"

Piyasada PPR boru için bile ucuz ve pahalı arasında ciddi kalite farkı var. Ustaya hangi boru markasını kullandığını ve neden tercih ettiğini sor. Cevap veremeyen ya da "ne bulursam" diyen usta, maliyeti düşürmek için kalitesiz malzemeye yönelebilir. Ayrıca malzemeyi kendin alıp getirip getiremeyeceğini de sor; bazı ustalar buna izin verir ve bu sayede ne kullanıldığını birebir kontrol edersin.

4. "İş ne kadar sürer, günlük kaç saatte çalışırsın?"

Tesisat işleri hayatını duraksatır: suyu kesebilir, banyonu günlerce kullanılamaz hale getirebilir. "Yarım günde biter" denen iş haftaya sarkarsa ne olacak? Tahmini süreyi sor, bu sürenin aşılması durumunda ek ücret çıkıp çıkmayacağını da netleştir. Günde kaç saat çalışacağını sormak fazla ileri gitmek değil — bu bilgi iş takibini doğrudan etkiler.

5. "Daha önce benzer bir iş yaptın mı, ilanında örnek var mı?"

Tesisat kendi içinde çok farklı alt işlere ayrılır: kombi tesisatı, banyo tadilatı, çatı su deposu, gizli kaçak tespiti... Her usta her işi aynı düzeyde bilmez. Ustanın Usta Pazarı ilanına bak — hangi hizmetleri listelemiş, önceki işlere ait fotoğraf ya da değerlendirme var mı? Özellikle eski binalarda ve paslanmış galvaniz borularla çalışırken deneyim, işin seyrini tamamen değiştirebilir.

6. "Garanti veriyor musun, kapsamı ne?"

Garanti sözlü değil yazılı olmalı. "Bir sorun olursa bakarım" cümlesi hiçbir şeyi garanti etmez. Ne kadar süre için geçerli, hangi durumlar kapsam dışı? Bu soruyu sormak, ustanın kendi işine güvenip güvenmediğini de ortaya koyar. Kaliteli çalışan biri garantisini açıkça belirtmekten çekinmez.

7. "Duvar ya da zemin kırılacak mı, kırılırsa onarım kimin sorumluluğu?"

Gizli kaçak tamiri veya boru yenileme işlerinde bu kritik bir soru. Kırılan fayansın, açılan duvarın kapatılması tesisat işinin fiyatına dahil mi, yoksa ayrıca mı ücretlendirilecek? Bazı ustalar yalnızca tesisat kısmını yapar; kaba inşaat veya kaplama için ayrı usta gerekir. Bunu baştan bilmek, sürpriz fatura almanı engeller.

8. "Sigortan ya da herhangi bir belgen var mı?"

Türkiye'de tesisat ustalarının zorunlu belgelendirmesi henüz tam oturmamış olsa da ustalık belgesi veya Mesleki Yeterlilik Belgesi'ne sahip olan ustalar var. Özellikle büyük çaplı işlerde bunu sormaktan çekinme. Belge yoksa en azından Usta Pazarı ilanındaki geçmiş değerlendirmeleri dikkatlice incele — orada görülen örüntü çok şey anlatır.

9. "Ekibinle mi geliyorsun, yoksa yalnız mısın?"

Bir dairenin tüm tesisatını yenilemek gibi büyük işler tek kişiyle verimli yürümez. Ekip gelecekse kaç kişi olduğunu ve işçilik ücretinin kişi başı mı yoksa toplam mı belirlendiğini öğren. Yardımcıların deneyim düzeyini de sorabilirsin — usta başka bir işe geçince kalan işi acemi biri bitirebilir.

10. "Ödeme planı nasıl olacak?"

İşin tamamını baştan ödeme seni korumaz. Makul bir düzen şöyle kurulabilir: bir bölüm iş başlangıcında, bir bölüm ara kontrol noktasında, kalan kısım iş tamamlanıp test yapıldıktan sonra. Malzeme bedelini makbuz karşılığı ayrı tutmak da hem takibi kolaylaştırır hem de seni güvende tutar.

Teklifleri Karşılaştırırken Takılma Noktaları

En düşük teklif neredeyse hiçbir zaman anlık göründüğü kadar ucuz değildir. Karşılaştırma yaparken tekliflerin kapsamının gerçekten aynı olduğundan emin ol. Biri malzeme dahil teklif verirken diğeri hariç veriyorsa rakamları yan yana koymak seni yanıltır.

• En az 2–3 teklif al: Tek teklifle karar verme; fiyat ortalamasını görmek bile seni bilinçlendirir.
• Her teklifi yazılı iste: WhatsApp mesajı bile yeterli. Sözlü anlaşma sonradan "ben öyle demedim" krizine dönebilir.
• Teklif farkı büyükse sor: İki teklif arasında %50'den fazla fark varsa nedenini anlamadan geçme — çoğunlukla bir kalem eksik ya da fazladır.
• Acele karar verme baskısına kapılma: "Bugün anlaşırsak şu fiyata yaparım" klasik bir satış taktiğidir. İşini iyi yapan usta, o işi zaten bulur.

Usta Pazarı'nda Teklif Alırken Süreci Hızlandır

Usta Pazarı üzerinden teklif isterken ilanı detaylı doldurursan çok daha isabetli teklifler gelir. Dairenin yaşı, boruların tipi (paslanmış galvaniz mi, PPR mi), sorunun belirtisi (su sesi mi, ıslak iz mi, basınç düşüşü mü) — ne kadar çok bağlam verirsen, usta o kadar gerçekçi bir rakam koyabilir ve yerinde sürprizler azalır.